Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı zirvenin ardından iki ülke ilişkilerinde işbirliği ve ölçülü rekabete dayalı “yeni konumlandırmayı” memnuniyetle karşıladı. Şi, tarafların “yapıcı ve stratejik açıdan istikrarlı” bir ilişki inşa edilmesi konusunda mutabık kaldığını bildirdi...
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği zirvenin ardından Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerde işbirliği ve kontrollü rekabeti öngören “yeni konumlandırmayı” değerlendirdi.
Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre Şi, iki liderin gelecek üç yıl ve sonrasında ilişkilere yön verecek “yapıcı, stratejik açıdan istikrarlı bir ilişki” kurulması konusunda uzlaştığını belirtti.
Şi, söz konusu ilişki modelini, esas olarak işbirliğine dayanan ancak “farklılıkların kontrol edilebilir olduğu normal bir istikrar” ve “barışın beklenebileceği kalıcı bir istikrar” sağlayacak ölçülü rekabeti içeren bir çerçeve olarak tanımladı.
ABD Başkanı Trump’ın Pekin ziyareti, bir ABD başkanının yaklaşık 10 yıl sonra Çin’e yaptığı ilk ziyaret olma özelliği taşıyor. Cuma gününe kadar sürecek ziyaret, Trump’ın İran savaşı nedeniyle ara seçimler öncesinde iç kamuoyundaki destek oranlarının baskılandığı bir döneme denk geldi.
YENİ ÇERÇEVE DİPLOMASİYE ALAN AÇIYOR...
Analistler, “yapıcı stratejik istikrar” ifadesinin, Çin’in ABD ile çok boyutlu ilişkileri yönetebileceği diplomatik bir çerçeve oluşturma arayışını yansıttığını değerlendirdi.
Yeni Çin yaklaşımı, 1997’de Clinton döneminde gündeme gelen “yapıcı stratejik ortaklık” formülünü hatırlattı. Bu söylem, Soğuk Savaş sonrası dönemde iki ülke ilişkileri için kullanılan en olumlu tanımlamalardan biri olarak öne çıkmıştı.
Pekin, 2000’li yıllarda ve 2010’ların başında Washington ile ilişkilerini daha çok ortaklık ve işbirliği üzerinden tanımlamıştı. Ancak Çin’in 2010’da Japonya’yı geçerek dünyanın ikinci büyük ekonomisi haline gelmesi, Şi’nin 2012’de iktidara gelmesi ve 2016’dan itibaren Trump döneminde artan dalgalanmalar, ilişkilerde “yönetilen karşılıklı bağımlılık”, “stratejik rekabet” ve “çatışmadan kaçınma” gibi kavramları öne çıkardı.
“OLUMLU BİR ETKİLEŞİM MODELİ”...
Pekin’deki Renmin Üniversitesinden Prof. Wang Wen, yeni çerçevenin geçmişteki “büyük güç rekabeti” gibi olumsuz tanımlamalardan önemli bir uzaklaşmayı ifade ettiğini söyledi.
Wang, “Temel ayrım, işbirliğini ana unsur olarak gören, ölçülü rekabet, yönetilebilir farklılıklar ve barış beklentisi içeren olumlu bir etkileşim modeline yaptığı vurguda yatıyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Pekin merkezli danışmanlık şirketi Trivium China’da jeopolitik analisti Joe Mazur da söz konusu dilin yeni olduğunu belirterek, bunun Çin’in ABD-Çin ilişkilerinde hem rekabet hem de işbirliği alanlarında daha kurumsal güvenlik mekanizmaları oluşturma isteğini yansıttığını ifade etti.
Şi, perşembe günü Trump onuruna düzenlenen devlet yemeğinde yaptığı konuşmada, Çin ve ABD’nin “rakip değil, ortak olması gerektiğini” söyledi.
TAYVAN UYARISI...
Buna karşın İran savaşı ve Çinli firmalara yönelik son ABD yaptırımları gibi başlıkların, ABD-Çin ilişkilerindeki dinamikleri karmaşıklaştırmayı sürdürdüğü belirtiliyor.
Şanghay’daki Fudan Üniversitesinden uluslararası ilişkiler uzmanı Zhao Minghao, bu gerilimlerin yeni çerçevenin dayanıklılığını test edebileceğini ifade etti.
Şi, işbirliği vurgusunun yanında ABD’nin Tayvan meselesini ele alırken “azami ihtiyat” göstermesi gerektiğini belirtti. Çin, demokratik şekilde yönetilen Tayvan üzerinde egemenlik iddiasında bulunurken, Taipei bu iddiayı reddediyor.
Çin lideri, “Kötü yönetilmesi halinde iki ülke karşı karşıya gelebilir, hatta çatışmaya sürüklenebilir ve bu durum Çin-ABD ilişkilerini son derece tehlikeli bir noktaya taşıyabilir.” ifadelerini kullandı.
KAYNAK: Ajanslar
